Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệuNgười không biết chữ vẫn có thể tham gia nhiều giao dịch dân sự theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, việc xác lập hợp đồng cần được thực hiện cẩn trọng. Các bên phải bảo đảm người tham gia hiểu rõ nội dung và tự nguyện đồng ý.
Trong trường hợp này, lăn tay hợp đồng người không biết chữ là vấn đề cần được quan tâm. Việc điểm chỉ phải đúng quy định và phù hợp với tình trạng thực tế của người ký kết. Nếu hợp đồng cần công chứng, các bên còn phải tuân thủ thủ tục chuyên ngành. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn những bước quan trọng để hạn chế sai sót và bảo vệ quyền lợi của người tham gia giao dịch.
>>> Xem thêm: Hợp đồng công chứng bị giả mạo chữ ký: Quy trình giám định và hủy bỏ
1. Người không biết chữ có được lăn tay trên hợp đồng không?
1.1. Người không biết chữ có quyền tham gia giao dịch dân sự không?
Người không biết chữ không đương nhiên mất quyền tham gia giao dịch dân sự. Họ vẫn có thể xác lập hợp đồng nếu đáp ứng điều kiện pháp luật.
Điều quan trọng là người đó phải có năng lực phù hợp và tự nguyện giao kết. Nội dung giao dịch cũng không được vi phạm điều cấm của luật hoặc trái đạo đức xã hội.
Trước khi xác lập hợp đồng, người tham gia cần được giải thích rõ quyền và nghĩa vụ. Họ phải hiểu nội dung giao dịch mà mình đồng ý. Không nên ký hoặc điểm chỉ khi chưa nắm được các điều khoản quan trọng.
Nếu giao dịch thuộc trường hợp bắt buộc công chứng hoặc chứng thực, các bên phải thực hiện đúng thủ tục. Việc điểm chỉ đơn thuần không thay thế những yêu cầu pháp lý này.
1.2. Lăn tay trên hợp đồng có giá trị pháp lý không?
Điểm chỉ có thể được sử dụng thay cho chữ ký trong trường hợp pháp luật cho phép. Đối với văn bản công chứng, Điều 50 Luật Công chứng năm 2024 quy định việc điểm chỉ thay thế chữ ký khi người yêu cầu công chứng không ký được.
Luật cũng quy định cách sử dụng dấu vân tay khi điểm chỉ. Thông thường, người tham gia sử dụng ngón trỏ phải. Nếu không sử dụng được ngón này, họ dùng ngón trỏ trái. Nếu cả hai ngón đều không thể sử dụng, có thể dùng ngón khác. Công chứng viên phải ghi rõ ngón và bàn tay được sử dụng trong lời chứng. Nguồn pháp luật
Tuy nhiên, cần phân biệt việc không biết chữ với việc không ký được. Hai tình trạng này không hoàn toàn giống nhau. Người không biết chữ có thể vẫn thực hiện được chữ ký của mình.
Vì vậy, hình thức ký hoặc điểm chỉ cần được xác định theo tình trạng thực tế và quy định áp dụng. Với hợp đồng công chứng, người yêu cầu nên trao đổi trực tiếp với công chứng viên.
1.3. Những loại hợp đồng nào có thể cần điểm chỉ?
Việc điểm chỉ có thể phát sinh trong nhiều giao dịch dân sự. Hình thức cụ thể phụ thuộc vào loại hợp đồng và yêu cầu pháp luật.
Một số trường hợp thường gặp gồm:
- Hợp đồng mua bán, tặng cho nhà đất.
- Hợp đồng ủy quyền thực hiện công việc.
- Văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế.
- Hợp đồng vay tài sản hoặc giấy xác nhận nghĩa vụ trả nợ.
- Văn bản thỏa thuận về tài sản và quyền lợi giữa các bên.
Không phải mọi giấy tờ đều bắt buộc phải công chứng. Một số giao dịch phải tuân thủ hình thức riêng theo quy định pháp luật.
Trước khi lập văn bản, các bên nên xác định đúng loại hợp đồng. Nếu chưa rõ thủ tục, hãy hỏi tổ chức hành nghề công chứng hoặc cơ quan có thẩm quyền.
2. Hướng dẫn lăn tay hợp đồng người không biết chữ đúng quy định
2.1. Chuẩn bị giấy tờ và kiểm tra thông tin hợp đồng
Trước khi điểm chỉ, người tham gia cần chuẩn bị giấy tờ theo yêu cầu của giao dịch. Hồ sơ thường gồm giấy tờ tùy thân và các tài liệu liên quan đến tài sản hoặc quyền, nghĩa vụ.
Đối với nhà đất, cần chuẩn bị giấy chứng nhận và giấy tờ liên quan. Với giao dịch ủy quyền, các bên nên xác định rõ công việc được giao và phạm vi đại diện.
Thông tin trong hợp đồng phải chính xác. Họ tên, địa chỉ và thông tin nhận dạng cần thống nhất với giấy tờ hợp lệ. Nội dung về tài sản, giá trị giao dịch và nghĩa vụ cũng phải được kiểm tra.
Người không biết chữ cần được giải thích nội dung hợp đồng bằng cách phù hợp. Không nên yêu cầu họ điểm chỉ khi chưa hiểu rõ giao dịch. Đây là bước quan trọng để bảo đảm sự tự nguyện.
2.2. Đọc và giải thích đầy đủ nội dung hợp đồng
Trước khi điểm chỉ, nội dung hợp đồng cần được đọc và giải thích cho người không biết chữ. Việc giải thích phải dễ hiểu và trung thực.
Người thực hiện cần làm rõ những nội dung quan trọng như:
- Các bên tham gia hợp đồng.
- Tài sản hoặc công việc được giao dịch.
- Giá trị tài sản và khoản tiền phải thanh toán.
- Quyền, nghĩa vụ của mỗi bên.
- Thời hạn thực hiện và điều kiện chấm dứt.
- Trách nhiệm khi vi phạm thỏa thuận.
Nếu người tham gia chưa hiểu điều khoản nào, cần giải thích lại. Không nên thúc ép họ đồng ý hoặc điểm chỉ.
Đối với hợp đồng công chứng, công chứng viên có trách nhiệm kiểm tra hồ sơ và thực hiện các thủ tục theo luật định. Nếu phát hiện dấu hiệu bị ép buộc hoặc giao dịch không bảo đảm điều kiện pháp luật, việc công chứng có thể không được thực hiện.
2.3. Thực hiện điểm chỉ trên hợp đồng
Sau khi nội dung được làm rõ và người tham gia đồng ý, việc điểm chỉ được thực hiện theo hướng dẫn phù hợp. Đối với văn bản công chứng, cần tuân thủ quy định về ký và điểm chỉ tại Điều 50 Luật Công chứng năm 2024.
Các bước thực hiện nên được tiến hành cẩn thận:
- Kiểm tra lại nội dung hợp đồng và thông tin của các bên.
- Xác nhận người tham gia đã hiểu và tự nguyện giao dịch.
- Xác định hình thức ký hoặc điểm chỉ phù hợp.
- Thực hiện điểm chỉ theo hướng dẫn của người có thẩm quyền.
- Kiểm tra việc ghi nhận dấu điểm chỉ trong văn bản và hồ sơ.
Khi điểm chỉ thay cho chữ ký trong văn bản công chứng, công chứng viên cần ghi nhận đúng quy định. Nếu sử dụng ngón khác với ngón trỏ phải hoặc ngón trỏ trái, lời chứng phải thể hiện rõ ngón và bàn tay được sử dụng.
Các bên không nên tự ý thêm, sửa nội dung sau khi đã điểm chỉ. Nếu cần điều chỉnh, hãy đề nghị người có thẩm quyền hướng dẫn cách xử lý.
>>> Xem thêm: Hiểu đúng về chứng thực giúp bạn tránh nhầm lẫn khi xử lý giấy tờ pháp lý
3. Người làm chứng và thủ tục công chứng hợp đồng có người không biết chữ
3.1. Khi nào cần người làm chứng?
Theo Luật Công chứng năm 2024, một số trường hợp phải có người làm chứng khi thực hiện công chứng. Trong đó có trường hợp người yêu cầu công chứng không đọc được hoặc không nghe được. Luật cũng quy định trường hợp người yêu cầu không ký được và không điểm chỉ được.
Người làm chứng có thể do người yêu cầu công chứng mời. Nếu họ không mời được, công chứng viên có thể chỉ định theo quy định. Người làm chứng phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và không có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến giao dịch.
Người làm chứng cần trực tiếp chứng kiến việc công chứng. Họ phải thực hiện đúng vai trò và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc làm chứng.
Không nên chọn người có lợi ích trực tiếp trong hợp đồng để làm chứng. Nếu chưa rõ trường hợp cụ thể có cần người làm chứng hay không, hãy đề nghị công chứng viên kiểm tra.
3.2. Quy trình công chứng hợp đồng cho người không biết chữ
Quy trình có thể khác nhau tùy loại giao dịch. Tuy nhiên, khi công chứng, người yêu cầu thường cần thực hiện những bước cơ bản sau:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ. Các bên cung cấp giấy tờ tùy thân và tài liệu liên quan đến giao dịch.
Bước 2: Kiểm tra nội dung. Công chứng viên xem xét hồ sơ và làm rõ ý chí của người tham gia.
Bước 3: Giải thích giao dịch. Nội dung và hậu quả pháp lý cần được trình bày để người tham gia hiểu rõ.
Bước 4: Bố trí người làm chứng nếu cần. Việc này được thực hiện theo điều kiện của Luật Công chứng.
Bước 5: Ký hoặc điểm chỉ. Các bên thực hiện trước sự chứng kiến của công chứng viên theo quy định.
Bước 6: Hoàn tất hồ sơ. Công chứng viên thực hiện việc chứng nhận và lưu trữ hồ sơ theo thủ tục áp dụng.
Theo Điều 50 Luật Công chứng năm 2024, việc ký văn bản công chứng phải được thực hiện trước sự chứng kiến trực tiếp của công chứng viên, trừ các trường hợp luật quy định. Việc ký cũng phải được chụp ảnh và lưu trữ trong hồ sơ công chứng theo quy định hiện hành.
3.3. Trường hợp người tham gia vừa điểm chỉ vừa ký tên
Trong một số trường hợp, người tham gia có thể vừa ký vừa điểm chỉ trên văn bản công chứng. Điều 50 Luật Công chứng năm 2024 cho phép thực hiện đồng thời khi công chứng di chúc, theo đề nghị của người yêu cầu hoặc khi công chứng viên thấy cần thiết để bảo vệ quyền lợi của họ.
Tuy nhiên, việc vừa ký vừa điểm chỉ không phải lúc nào cũng bắt buộc. Cách thực hiện cần phù hợp với tình trạng của người tham gia và yêu cầu pháp luật.
Nếu người không biết chữ vẫn ký được, công chứng viên cần xem xét tình huống cụ thể. Nếu người đó không ký được, việc điểm chỉ có thể được sử dụng thay thế theo quy định.
Các bên không nên tự quyết định hình thức điểm chỉ ngoài quy trình công chứng. Hãy trao đổi với công chứng viên để được hướng dẫn và ghi nhận đúng cách.
4. Những lưu ý pháp lý khi lăn tay hợp đồng người không biết chữ
4.1. Bảo đảm người điểm chỉ hiểu và tự nguyện giao dịch
Dấu vân tay không tự chứng minh rằng người tham gia đã hiểu toàn bộ nội dung hợp đồng. Vì vậy, việc giải thích và xác nhận ý chí là yếu tố rất quan trọng.
Người tham gia cần được biết rõ mình đang giao kết loại hợp đồng nào. Họ cũng cần hiểu quyền lợi và nghĩa vụ phát sinh sau khi ký hoặc điểm chỉ.
Nếu người đó có dấu hiệu bị ép buộc, đe dọa hoặc không hiểu nội dung giao dịch, các bên không nên tiếp tục thủ tục một cách máy móc. Cần làm rõ tình trạng và xử lý theo quy định pháp luật.
Việc điểm chỉ phải phản ánh đúng ý chí của người tham gia. Không được tự ý lấy dấu vân tay hoặc sử dụng dấu điểm chỉ khi chưa có sự đồng ý hợp pháp.
4.2. Không tự ý sửa đổi hoặc bổ sung hợp đồng sau khi điểm chỉ
Sau khi các bên đã ký hoặc điểm chỉ, nội dung hợp đồng cần được giữ nguyên theo văn bản đã xác lập. Nếu phát hiện sai sót, cần xử lý theo thủ tục phù hợp.
Không nên tự ý thêm điều khoản, thay đổi số tiền hoặc sửa thông tin tài sản. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến quyền lợi và nghĩa vụ của các bên.
Nếu cần điều chỉnh nội dung, hãy liên hệ người có thẩm quyền để được hướng dẫn. Trường hợp văn bản đã được công chứng, việc sửa đổi hoặc bổ sung phải tuân thủ quy định áp dụng.
Các bên cũng nên lưu giữ bản hợp đồng và giấy tờ liên quan. Đây là căn cứ quan trọng khi cần chứng minh nội dung giao dịch.
4.3. Kiểm tra kỹ thông tin và dấu điểm chỉ
Thông tin cá nhân cần được đối chiếu với giấy tờ hợp lệ. Họ tên, địa chỉ và các dữ liệu liên quan không nên có sai lệch.
Dấu điểm chỉ cần được thực hiện đúng cách và ghi nhận phù hợp. Với văn bản công chứng, công chứng viên phải tuân thủ quy định về ngón tay được sử dụng và lời chứng.
Nếu người tham gia có vấn đề về vân tay hoặc không thể sử dụng ngón trỏ, cần thông báo trước. Công chứng viên sẽ hướng dẫn cách thực hiện theo quy định.
Không nên tự ý dùng dấu vân tay của người khác hoặc nhờ người khác điểm chỉ thay. Hành vi này có thể dẫn đến tranh chấp và hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
4.4. Lựa chọn tổ chức hành nghề công chứng phù hợp
Đối với giao dịch có người không biết chữ, việc chuẩn bị hồ sơ và giải thích nội dung cần được thực hiện cẩn trọng. Người dân nên lựa chọn tổ chức hành nghề công chứng có thể hướng dẫn rõ quy trình.
Trước khi đến, hãy chuẩn bị giấy tờ tùy thân và tài liệu liên quan đến hợp đồng. Nếu người tham gia không đọc được hoặc có khó khăn khi giao tiếp, nên thông báo trước để được hướng dẫn.
Việc trao đổi trước cũng giúp xác định nhu cầu về người làm chứng. Tổ chức hành nghề công chứng sẽ kiểm tra điều kiện và yêu cầu hồ sơ cụ thể.
Quan trọng nhất, mọi thủ tục phải bảo đảm tính tự nguyện và tuân thủ pháp luật. Không nên chỉ tập trung vào dấu điểm chỉ mà bỏ qua việc xác minh ý chí của người tham gia.
>>> Xem thêm: Bạn muốn tiết kiệm thời gian đi lại khi xử lý giấy tờ? Hãy tham khảo dịch vụ công chứng tại nhà
Kết luận
Việc lăn tay hợp đồng người không biết chữ cần được thực hiện đúng quy định và bảo đảm người tham gia hiểu rõ nội dung giao dịch. Các bên nên kiểm tra hồ sơ, giải thích đầy đủ quyền và nghĩa vụ, đồng thời xác định đúng trường hợp cần người làm chứng. Với hợp đồng công chứng, việc ký và điểm chỉ phải tuân thủ Luật Công chứng hiện hành. Nếu cần hỗ trợ kiểm tra hồ sơ, hướng dẫn thủ tục hoặc công chứng hợp đồng có người không biết chữ, bạn có thể liên hệ Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ theo số hotline 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để được tư vấn, hướng dẫn theo quy định pháp luật hiện hành.
>>> Xem thêm: Một văn phòng công chứng phù hợp có thể giúp hành trình xử lý giấy tờ của bạn rõ ràng hơn
>>> Xem thêm: Bắt đầu bằng việc kiểm tra nguồn gốc đất, giấy tờ hiện có và điều kiện áp dụng; tham khảo dịch vụ làm sổ đỏ nhanh
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
VPCC Nguyễn Huệ được thành lập từ ngày 03/10/2012 (có địa chỉ trụ sở tại số 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội) dưới sự điều hành của các Công chứng viên có trình độ và bề dày thành tích trong ngành pháp luật cũng như trong lĩnh vực công chứng:
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân Luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
- Công chứng viên Chu Cảnh Hưng: Đã từng làm 10 năm Viện phó viện kiểm sát nhân dân huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trưởng văn phòng công chứng Chu Cảnh Hưng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Kim Thanh: Là Luật sư, nguyên Trưởng Văn phòng công chứng tại Bắc Ninh với nhiều năm kinh nghiệm quản lý và điều hành nghiệp vụ. Chuyên gia dày dạn trong việc thẩm định hồ sơ pháp lý, giải quyết những hồ sơ khó và phức tạp một cách chuẩn xác nhất.
- Xem thêm…
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, thành phố Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com