Công chứng khi một bên đang chấp hành án cụ thể

Trong thực tiễn công chứng, không ít trường hợp một bên tham gia hợp đồng đang trong thời gian chấp hành án phạt tù, án treo hoặc các biện pháp tư pháp khác. Điều này đặt ra câu hỏi pháp lý quan trọng: liệu người đang chấp hành án có được ký kết hợp đồng và công chứng hay không. Việc xác định đúng tư cách pháp lý, phạm vi quyền dân sự và giới hạn định đoạt tài sản của người chấp hành án có ý nghĩa quyết định đến hiệu lực của hợp đồng và trách nhiệm của công chứng viên.

>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng có thể giúp gì khi bạn cần tách thửa, nhập thửa đất nhanh chóng?

Người đang chấp hành án có bị hạn chế năng lực hành vi dân sự không?

Nguyên tắc chung về năng lực hành vi dân sự

Theo Bộ luật Dân sự 2015:

“Năng lực hành vi dân sự của cá nhân là khả năng của cá nhân bằng hành vi của mình xác lập, thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự.” (Điều 19)

Việc bị kết án hình sự không đồng nghĩa với việc mất hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, trừ trường hợp:

• Có quyết định của Tòa án tuyên bố mất năng lực hành vi dân sự

• Hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự theo quy định của pháp luật dân sự

Phân biệt chấp hành án và hạn chế quyền dân sự

Người đang chấp hành án:

• Vẫn là chủ thể của quan hệ dân sự

• Nhưng có thể bị hạn chế một số quyền nhất định, tùy thuộc vào:

  • Loại hình phạt

  • Nội dung bản án

  • Biện pháp thi hành án kèm theo

Đây là cơ sở để xem xét khả năng công chứng hợp đồng trong từng trường hợp cụ thể.

Các trường hợp người đang chấp hành án tham gia ký hợp đồng

Chấp hành án phạt tù

Đối với người đang chấp hành án phạt tù:

• Việc trực tiếp ký hợp đồng là không khả thi về mặt thực tế

• Mọi giao dịch dân sự thường được thực hiện thông qua:

  • Người đại diện theo ủy quyền

  • Hoặc người đại diện theo pháp luật (nếu có)

Trong trường hợp này, công chứng viên cần đặc biệt kiểm tra:

• Tính hợp pháp của văn bản ủy quyền

• Thời điểm lập ủy quyền

• Phạm vi ủy quyền có bao gồm giao dịch đang yêu cầu công chứng hay không

>>> Xem thêm: Những giấy tờ cần chuẩn bị khi thuê dịch vụ sang tên sổ đỏ

Chấp hành án treo, cải tạo không giam giữ

Người đang chấp hành án treo hoặc cải tạo không giam giữ:

• Vẫn sinh sống tại địa phương

• Có khả năng trực tiếp tham gia giao dịch

Tuy nhiên, cần xem xét:

• Bản án có tuyên hạn chế quyền định đoạt tài sản hay không

• Tài sản giao dịch có đang bị kê biên để bảo đảm thi hành án không

Công chứng hợp đồng khi tài sản của người chấp hành án đang bị kê biên

Theo pháp luật về thi hành án dân sự:

“Kể từ thời điểm kê biên, người phải thi hành án không được chuyển dịch, tặng cho, thế chấp, cầm cố tài sản đã bị kê biên.”

Do đó:

• Nếu tài sản là đối tượng hợp đồng đang bị kê biên

• Công chứng viên phải từ chối công chứng

Việc công chứng trong trường hợp này:

• Vi phạm điều cấm của pháp luật

• Có nguy cơ làm phát sinh trách nhiệm pháp lý cho tổ chức hành nghề công chứng

Trách nhiệm của công chứng viên khi tiếp nhận hồ sơ

Theo Luật Công chứng 2024:

“Công chứng viên có trách nhiệm kiểm tra tính hợp pháp của hợp đồng, giao dịch; trường hợp phát hiện vi phạm pháp luật thì phải từ chối công chứng.”

Khi một bên đang chấp hành án, công chứng viên cần:

• Xác minh tình trạng pháp lý của người ký

• Yêu cầu cung cấp bản án, quyết định thi hành án (nếu cần thiết)

• Làm rõ quyền định đoạt đối với tài sản giao dịch

>>> Xem thêm: Công chứng ngoài giờ hành chính hợp đồng mua bán ô tô sau giờ làm

Rủi ro pháp lý nếu vẫn công chứng hợp đồng

Nếu công chứng hợp đồng khi:

• Người ký không có quyền định đoạt tài sản

• Tài sản đang bị kê biên

• Văn bản ủy quyền không hợp lệ

Hậu quả có thể xảy ra:

• Hợp đồng bị tuyên vô hiệu

• Công chứng viên bị xem xét trách nhiệm bồi thường

• Văn phòng công chứng bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt hành chính

Ví dụ thực tế

Ông A đang chấp hành án phạt tù 5 năm và có nghĩa vụ bồi thường dân sự theo bản án hình sự. Trong thời gian này, ông A lập văn bản ủy quyền cho vợ bán căn nhà đứng tên mình. Tuy nhiên, căn nhà đã bị cơ quan thi hành án kê biên để bảo đảm nghĩa vụ bồi thường.

Tòa án xác định:

• Việc ủy quyền và hợp đồng chuyển nhượng đều vi phạm quy định về thi hành án

• Hợp đồng bị tuyên vô hiệu

• Văn phòng công chứng bị yêu cầu giải trình về quy trình kiểm tra hồ sơ

Khuyến nghị pháp lý

• Kiểm tra kỹ tình trạng chấp hành án của bên ký hợp đồng

• Yêu cầu làm rõ nghĩa vụ thi hành án và tình trạng tài sản

• Ưu tiên sử dụng hình thức ủy quyền hợp pháp trong trường hợp chấp hành án phạt tù

• Ghi nhận đầy đủ ý kiến giải trình của các bên trong hồ sơ công chứng

Kết luận

Công chứng hợp đồng khi một bên đang trong thời gian chấp hành án là tình huống pháp lý nhạy cảm, đòi hỏi sự thận trọng cao độ từ cả người yêu cầu công chứng và công chứng viên. Việc xác định đúng phạm vi quyền dân sự, quyền định đoạt tài sản và tình trạng thi hành án không chỉ quyết định hiệu lực của hợp đồng mà còn là yếu tố then chốt để phòng ngừa rủi ro pháp lý phát sinh sau này.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Hồ sơ công chứng lưu trữ và hợp đồng giả tạo

>>> Bị chồng/vợ giấu tài sản khi ly hôn: Làm sao phát hiện?

>>> Văn phòng công chứng Hà Nội cung cấp dịch vụ công chứng ngoài trụ sở theo yêu cầu

>>> Kinh nghiệm tránh sai sót khi làm dịch vụ sang tên sổ đỏ nhanh

>>> Trường hợp di chúc miệng có thể công chứng di chúc không?

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com