Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệuTrong thực tiễn xét xử, không ít hợp đồng đã được công chứng hợp pháp nhưng sau đó lại bị Tòa án tuyên vô hiệu do giả tạo nhằm che giấu một giao dịch khác. Khi đó, vấn đề đặt ra là: hồ sơ công chứng lưu trữ có còn giá trị pháp lý hay không, và vai trò của việc lưu trữ hồ sơ công chứng được thể hiện như thế nào? Việc phân tích đúng vai trò của lưu trữ hồ sơ công chứng trong trường hợp hợp đồng bị tuyên vô hiệu do giả tạo có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ quyền lợi các bên và xác định trách nhiệm pháp lý liên quan.
>>> Xem thêm: Mọi thủ tục khó đều có thể hoàn thành dễ dàng tại phòng công chứng.
1. Căn cứ pháp lý về hợp đồng vô hiệu do giả tạo và hồ sơ công chứng
Theo Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự giả tạo là giao dịch được xác lập nhằm che giấu một giao dịch khác và bị tuyên vô hiệu. Giao dịch bị che giấu có hiệu lực nếu đáp ứng đủ điều kiện theo luật định.
Bên cạnh đó, Điều 5 Luật Công chứng 2014 quy định:
“Văn bản công chứng có giá trị chứng cứ; những tình tiết, sự kiện trong văn bản công chứng không phải chứng minh, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên là vô hiệu.”
Ngoài ra, Điều 61 và Điều 62 Luật Công chứng 2014 quy định rõ trách nhiệm của tổ chức hành nghề công chứng trong việc lưu trữ đầy đủ, an toàn HS công chứng, kể cả trong trường hợp hợp đồng sau này bị tuyên vô hiệu.
➡️ Như vậy, việc hợp đồng bị tuyên vô hiệu không làm mất đi nghĩa vụ lưu trữ HS công chứng.
2. Hồ sơ công chứng lưu trữ có bị hủy bỏ khi hợp đồng bị tuyên vô hiệu do giả tạo không?
Pháp luật hiện hành không có quy định nào cho phép hủy bỏ HS công chứng lưu trữ chỉ vì hợp đồng bị tuyên vô hiệu. Ngược lại:
-
Hồ sơ công chứng vẫn phải được lưu trữ theo thời hạn luật định
-
Hồ sơ trở thành tài liệu phục vụ hoạt động tố tụng, thanh tra, kiểm tra
-
Là căn cứ xác minh ý chí, hành vi, thời điểm xác lập giao dịch
Theo Điều 62 Luật Công chứng 2014, tổ chức hành nghề công chứng có trách nhiệm lưu trữ hồ sơ công chứng tối thiểu 20 năm, kể cả khi văn bản công chứng không còn hiệu lực.
➡️ Điều này khẳng định giá trị độc lập của HS công chứng lưu trữ so với hiệu lực của hợp đồng.
>>> Xem thêm: Đừng để giấy tờ phức tạp khiến bạn chùn bước, hãy để dịch vụ làm sổ hồng giúp bạn hoàn thiện mọi thủ tục chỉ trong vài ngày.
3. Vai trò của lưu trữ hồ sơ công chứng trong việc xác định tính giả tạo của hợp đồng
Trong các vụ việc hợp đồng bị tuyên vô hiệu do giả tạo, HS công chứng lưu trữ giúp:
-
Xác định thời điểm, địa điểm công chứng
-
Kiểm tra năng lực hành vi dân sự của các bên
-
Đối chiếu chữ ký, dấu vân tay, lời khai khi công chứng
-
Xác minh việc che giấu giao dịch khác có tồn tại hay không
Theo thực tiễn xét xử, hồ sơ công chứng lưu trữ thường được sử dụng làm chứng cứ gián tiếp để đánh giá mức độ giả tạo của hợp đồng theo Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015.
4. Trách nhiệm pháp lý liên quan đến hồ sơ công chứng lưu trữ khi hợp đồng bị tuyên vô hiệu
Trường hợp hợp đồng bị tuyên vô hiệu do giả tạo:
-
Nếu hồ sơ công chứng phản ánh đúng trình tự, thủ tục, ý chí tại thời điểm công chứng → công chứng viên không phát sinh trách nhiệm
-
Nếu hồ sơ lưu trữ thể hiện dấu hiệu vi phạm quy trình, thiếu xác minh, lập hồ sơ không đầy đủ → có thể phát sinh trách nhiệm theo Điều 38 Luật Công chứng 2014
Ngoài ra, hồ sơ công chứng lưu trữ còn là căn cứ:
-
Xác định lỗi của các bên giao dịch
-
Phân định trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo Điều 131 Bộ luật Dân sự 2015 (hậu quả pháp lý của giao dịch vô hiệu)
>>> Xem thêm: Bạn đã biết hết quy trình Công chứng ủy quyền chưa?
5. Ví dụ minh họa thực tế
Ví dụ:
Năm 2018, ông A và bà B ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, được công chứng hợp pháp. Năm 2022, Tòa án tuyên hợp đồng vô hiệu do giả tạo, xác định đây thực chất là hợp đồng vay tiền có thế chấp quyền sử dụng đất.
Trong quá trình giải quyết vụ án:
-
Hồ sơ công chứng lưu trữ được trích xuất
-
Thể hiện rõ nội dung hợp đồng, chữ ký, thời điểm công chứng
-
Không có dấu hiệu sửa chữa, tẩy xóa
➡️ Hồ sơ công chứng lưu trữ trở thành căn cứ quan trọng giúp Tòa án phân biệt giao dịch giả tạo và giao dịch bị che giấu, đồng thời loại trừ trách nhiệm của công chứng viên.
6. Kết luận
Lưu trữ hồ sơ công chứng trong trường hợp hợp đồng bị tuyên vô hiệu do giả tạo không chỉ là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc mà còn có ý nghĩa đặc biệt trong hoạt động tố tụng và quản lý rủi ro nghề công chứng. Dù hợp đồng không còn hiệu lực, hồ sơ công chứng lưu trữ vẫn giữ vai trò chứng cứ quan trọng, giúp làm rõ bản chất giao dịch, xác định trách nhiệm pháp lý và bảo đảm sự minh bạch của hoạt động công chứng.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Các bài viết liên quan:
>>> Nhầm lẫn về giá trị pháp lý khi ký: Văn bản công chứng có bị hủy?
>>> Rủi ro pháp lý tiềm ẩn khi công chứng được thực hiện tại nơi cư trú
>>> Trường hợp nào cần lập văn bản theo đúng công chứng ủy quyền để tránh phát sinh tranh chấp
>>> Khi nào người dân nên lựa chọn dịch vụ công chứng để bảo đảm an toàn cho giao dịch dân sự
>>> Cách tìm văn phòng công chứng gần nhất tại Hà Nội nhanh chóng khi cần ký kết hợp đồng gấp
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com