Câu hỏi thường gặp, Tin tức

Khi nào giao dịch được công chứng tại nhà dễ bị Tòa án xem xét lại?

Công chứng tại nhà là hình thức hợp pháp trong những trường hợp đặc biệt theo Luật Công chứng. Tuy nhiên, trên thực tế, không ít vụ án dân sự cho thấy Tòa án xem xét công chứng tại nhà với mức độ chặt chẽ hơn so với công chứng tại trụ sở. Vậy khi nào giao dịch được công chứng tại nhà dễ bị Tòa án “soi lại”, thậm chí tuyên vô hiệu? Bài viết dưới đây phân tích các căn cứ pháp lý và dấu hiệu rủi ro thường gặp trong thực tiễn xét xử.

>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng có làm việc ngoài giờ hành chính hay không?

1. Cơ sở pháp lý để Tòa án xem xét công chứng tại nhà

1.1. Công chứng tại nhà là ngoại lệ, không phải thông lệ

Theo Điều 44 Luật Công chứng 2014, công chứng ngoài trụ sở (bao gồm công chứng tại nhà) chỉ được thực hiện khi:

  • Người yêu cầu công chứng già yếu, không thể đi lại;

  • Người đang điều trị tại cơ sở y tế;

  • Người đang bị tạm giữ, tạm giam;

  • Hoặc có lý do chính đáng khác theo quy định pháp luật.

Chính vì mang tính ngoại lệ, nên khi phát sinh tranh chấp, Tòa án xem xét công chứng tại nhà thường đặt ra yêu cầu kiểm tra chặt chẽ hơn về điều kiện và trình tự.

1.2. Mối liên hệ với điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự

Theo Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch dân sự có hiệu lực khi đáp ứng đủ các điều kiện:

  • Chủ thể có năng lực hành vi dân sự;

  • Ý chí hoàn toàn tự nguyện;

  • Mục đích, nội dung không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội;

  • Hình thức phù hợp quy định pháp luật.

Nếu công chứng tại nhà làm phát sinh nghi ngờ về một trong các điều kiện trên, Tòa án có cơ sở xem xét lại giá trị pháp lý của giao dịch.

2. Trường hợp thứ nhất: Không chứng minh được lý do chính đáng để công chứng tại nhà

2.1. Thiếu căn cứ về tình trạng sức khỏe hoặc hoàn cảnh đặc biệt

Một trong những lý do phổ biến khiến Tòa án xem xét công chứng tại nhà là:

  • Hồ sơ không thể hiện rõ người ký không thể đến trụ sở;

  • Không có tài liệu y tế, xác nhận hoàn cảnh;

  • Công chứng tại nhà chỉ vì “thuận tiện”.

Trong nhiều bản án, Tòa án cho rằng việc công chứng ngoài trụ sở không đúng điều kiện luật định là vi phạm trình tự công chứng.

2.2. Hệ quả pháp lý

Nếu xác định công chứng tại nhà không thuộc trường hợp được phép, văn bản công chứng có thể bị xem xét là:

  • Vi phạm thủ tục;

  • Là một trong các căn cứ để tuyên giao dịch vô hiệu khi có tranh chấp.

>>> Xem thêm: Dịch vụ sang tên sổ đỏ trọn gói, uy tín, cam kết không phát sinh chi phí bất hợp lý

tòa án xem xét công chứng tại nhà

3. Trường hợp thứ hai để tòa án xem xét công chứng tại nhà: Người ký có dấu hiệu không minh mẫn tại thời điểm công chứng

3.1. Yếu tố sức khỏe và nhận thức là trọng tâm xem xét

Thực tiễn xét xử cho thấy, phần lớn các vụ án Tòa án xem xét công chứng tại nhà đều xoay quanh câu hỏi:

  • Người ký có minh mẫn hay không?

  • Có nhận thức đầy đủ nội dung giao dịch không?

Xem thêm:  Khi nào cần mua bảo hiểm cháy nổ nhà chung cư

Theo Điều 20, Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015, người tham gia giao dịch phải có năng lực hành vi dân sự phù hợp.

3.2. Trách nhiệm chứng minh thuộc về ai khi tòa án xem xét công chứng tại nhà?

Khi có tranh chấp:

  • Bên yêu cầu hủy giao dịch thường viện dẫn tuổi cao, bệnh tật;

  • Công chứng viên và bên được hưởng quyền phải chứng minh trình tự công chứng bảo đảm minh mẫn, tự nguyện.

Nếu lời chứng chung chung, không ghi nhận cụ thể tình trạng sức khỏe, Tòa án dễ đặt nghi vấn.

4. Trường hợp thứ ba để tòa án xem xét công chứng tại nhà: Có dấu hiệu ép buộc, chi phối ý chí khi công chứng tại nhà

4.1. Môi trường ký kết thiếu tính trung lập

Công chứng tại nhà riêng tiềm ẩn nguy cơ:

  • Người ký bị người thân chi phối;

  • Áp lực tâm lý trong không gian quen thuộc;

  • Không có sự tách biệt giữa các bên.

Theo Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch được xác lập do bị đe dọa, cưỡng ép có thể bị tuyên vô hiệu.

4.2. Dấu hiệu khiến Tòa án xem xét lại

Tòa án thường đặt câu hỏi:

  • Công chứng viên có trao đổi riêng với người ký hay không?

  • Có người làm chứng độc lập không?

  • Nội dung giao dịch có bất thường so với quan hệ gia đình, tài sản không?

Những yếu tố này khiến Tòa án xem xét công chứng tại nhà với mức độ nghiêm ngặt hơn.

5. Trường hợp thứ tư để tòa án xem xét công chứng tại nhà: Vi phạm trình tự, thủ tục công chứng

5.1. Công chứng viên không trực tiếp chứng kiến việc ký

Theo Điều 40 Luật Công chứng 2014, công chứng viên phải:

  • Trực tiếp chứng kiến việc ký hoặc điểm chỉ;

  • Kiểm tra giấy tờ, năng lực hành vi, ý chí tự nguyện.

Nếu xảy ra tình trạng:

  • Ký trước rồi mới mời công chứng viên;

  • Công chứng viên không có mặt đầy đủ;

5.2. Thiếu người làm chứng trong trường hợp bắt buộc

Theo Điều 47 Luật Công chứng 2014, nếu người ký:

  • Không đọc được;

  • Không nghe được;

  • Không ký được;

mà không có người làm chứng hợp lệ, thì thủ tục công chứng bị vi phạm nghiêm trọng.

>>> Xem thêm: Dịch vụ công chứng lấy ngay tại văn phòng công chứng Hà Nội

tòa án xem xét công chứng tại nhà

6. Trường hợp thứ năm để tòa án xem xét công chứng tại nhà: Nội dung giao dịch bất thường, gây thiệt hại cho người khác

6.1. Nội dung là yếu tố Tòa án không bỏ qua

Dù hình thức công chứng đúng, nhưng nếu:

  • Giao dịch tặng cho toàn bộ tài sản cho một người;

  • Thời điểm sát ngày người ký qua đời;

  • Không bảo đảm quyền lợi người phụ thuộc;

thì Tòa án xem xét công chứng tại nhà kết hợp cả hình thức và nội dung.

Xem thêm:  Thời gian công chứng hợp đồng góp vốn bằng nhà đất thường mất bao lâu?

6.2. Căn cứ pháp lý

Theo Điều 123 và Điều 124 Bộ luật Dân sự 2015, giao dịch:

  • Vi phạm điều cấm của luật;

  • Giả tạo;

đều có thể bị tuyên vô hiệu, kể cả đã được công chứng.

7. Ví dụ thực tế minh họa về việc tòa án xem xét công chứng tại nhà

7.1. Ví dụ điển hình

Bà T (84 tuổi) ký hợp đồng tặng cho nhà đất cho một người con tại nhà riêng. Sau khi bà T mất, các con khác khởi kiện yêu cầu hủy hợp đồng.

Tòa án xem xét:

  • Việc công chứng tại nhà không có hồ sơ y tế kèm theo;

  • Lời chứng không ghi nhận cụ thể tình trạng minh mẫn;

  • Không có người làm chứng độc lập;

  • Nội dung tặng cho toàn bộ tài sản duy nhất.

>>> Xem thêm: Cách kiểm tra sổ đỏ giả online giúp bạn tiết kiệm thời gian và chi phí

Kết luận

Có thể khẳng định rằng, đây không phải vì địa điểm công chứng, mà vì:

  • Công chứng tại nhà làm gia tăng nguy cơ vi phạm điều kiện có hiệu lực của giao dịch;

  • Dễ phát sinh nghi ngờ về năng lực, ý chí, sự tự nguyện;

  • Trình tự công chứng khó được kiểm soát chặt chẽ như tại trụ sở.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Công chứng văn bản chấm dứt hợp đồng hợp đồng bảo trì – sửa chữa

>>> Lệ phí trước bạ được tính như thế nào? đối với tài sản hình thành từ dự án

>>>  Mẹo tiết kiệm thời gian khi công chứng giấy tờ số lượng lớn

>>> Những tiêu chí đánh giá tính hợp lệ của công chứng không tại văn phòng

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

  1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
  2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

  • Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
  • Hotline: 0966.22.7979
  • Email: ccnguyenhue165@gmail.com
Đánh giá