Trong bối cảnh công chứng ngoài trụ sở ngày càng phổ biến, đặc biệt là công chứng tại nhà, vấn đề người làm chứng khi công chứng tại nhà trở thành yếu tố then chốt giúp bảo đảm tính khách quan, hợp pháp và hạn chế tranh chấp. Vậy pháp luật quy định như thế nào về người làm chứng? Khi nào bắt buộc phải có người làm chứng và vai trò của họ ra sao trong giao dịch công chứng tại nhà? Bài viết dưới đây phân tích toàn diện trên cơ sở quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng.
>>> Xem thêm: Văn phòng công chứng có làm việc ngoài giờ hành chính hay không?
1. Căn cứ pháp lý về người làm chứng khi công chứng tại nhà
1.1. Quy định chung của Luật Công chứng về người làm chứng khi công chứng tại nhà
Theo Điều 44 Luật Công chứng 2014, công chứng có thể được thực hiện ngoài trụ sở trong các trường hợp đặc biệt như:
-
Người yêu cầu công chứng già yếu, không thể đi lại;
-
Người đang điều trị nội trú;
-
Hoặc có lý do chính đáng khác.
Trong các trường hợp này, việc bảo đảm tính tự nguyện, minh mẫn và trung thực của người ký kết trở nên đặc biệt quan trọng.
1.2. Quy định cụ thể về người làm chứng
Theo Điều 47 Luật Công chứng 2014:
“Trong trường hợp người yêu cầu công chứng không đọc được, không nghe được, không ký hoặc điểm chỉ được thì việc công chứng phải có người làm chứng.”
Ngoài các trường hợp bắt buộc, pháp luật không cấm việc có người làm chứng trong những giao dịch công chứng tại nhà khác nếu điều đó giúp bảo đảm an toàn pháp lý.
2. Người làm chứng khi công chứng tại nhà là ai?
2.1. Điều kiện của người làm chứng khi công chứng tại nhà
Theo khoản 2 Điều 47 Luật Công chứng 2014, người làm chứng phải đáp ứng các điều kiện:
-
Từ đủ 18 tuổi trở lên;
-
Có năng lực hành vi dân sự đầy đủ;
-
Không có quyền, lợi ích liên quan đến giao dịch công chứng.
Do đó, người làm chứng khi công chứng tại nhà không được là:
-
Người nhận chuyển nhượng, tặng cho;
-
Người thừa kế theo hợp đồng;
-
Người có quyền lợi gắn trực tiếp với giao dịch.
2.2. Ai có thể làm người làm chứng?
Người làm chứng có thể là:
-
Hàng xóm;
-
Người thân không có quyền lợi liên quan;
-
Cán bộ địa phương (trong thực tiễn);
-
Hoặc người do công chứng viên đề nghị, các bên chấp thuận.
>>> Xem thêm: Dịch vụ sang tên sổ đỏ trọn gói, uy tín, cam kết không phát sinh chi phí bất hợp lý

3. Vai trò pháp lý của người làm chứng khi công chứng tại nhà
3.1. Ghi nhận ý chí tự nguyện của người ký kết
Một trong những vai trò quan trọng nhất của người làm chứng khi công chứng tại nhà là:
-
Chứng kiến trực tiếp việc ký kết;
-
Xác nhận người ký minh mẫn, không bị ép buộc;
-
Ghi nhận bối cảnh thực tế tại thời điểm công chứng.
Điều này đặc biệt cần thiết khi người ký là người cao tuổi, người bệnh hoặc hạn chế khả năng nhận thức.
3.2. Hỗ trợ công chứng viên trong việc xác minh sự kiện pháp lý
Theo Điều 40 Luật Công chứng 2014, công chứng viên có nghĩa vụ:
-
Kiểm tra năng lực hành vi dân sự;
-
Đánh giá sự tự nguyện;
-
Từ chối công chứng nếu có nghi ngờ hợp lý.
Sự hiện diện của người làm chứng giúp công chứng viên:
-
Củng cố hồ sơ công chứng;
-
Giảm rủi ro bị khiếu nại, tố cáo sau này;
-
Tăng tính khách quan khi công chứng ngoài trụ sở.
4. Khi nào nên có người làm chứng khi công chứng tại nhà?
4.1. Trường hợp pháp luật bắt buộc có người làm chứng
Bắt buộc phải có người làm chứng khi công chứng tại nhà nếu:
-
Người ký không đọc được văn bản;
-
Không nghe được công chứng viên đọc;
-
Không ký được, chỉ điểm chỉ.
Thiếu người làm chứng trong trường hợp này có thể dẫn đến vi phạm nghiêm trọng thủ tục công chứng.
4.2. Trường hợp nên có người làm chứng để phòng ngừa rủi ro
Dù không bắt buộc, việc có người làm chứng là cần thiết khi:
-
Người ký là người rất cao tuổi;
-
Giao dịch liên quan đến nhà đất, tài sản lớn;
-
Có nguy cơ tranh chấp thừa kế;
-
Công chứng viên thực hiện công chứng tại nhà riêng, bệnh viện.
5. Giá trị pháp lý của lời làm chứng trong tranh chấp công chứng
5.1. Người làm chứng không thay thế trách nhiệm của công chứng viên
Cần lưu ý:
-
Người làm chứng không chịu trách nhiệm thay cho công chứng viên;
-
Văn bản công chứng vẫn do công chứng viên chịu trách nhiệm chính.
Tuy nhiên, lời làm chứng là nguồn chứng cứ quan trọng khi xảy ra tranh chấp.
5.2. Vai trò của người làm chứng trong tố tụng
Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, lời khai của người làm chứng:
-
Là một trong các nguồn chứng cứ hợp pháp;
-
Có giá trị hỗ trợ Tòa án đánh giá tính tự nguyện, minh mẫn của giao dịch.
6. Ví dụ thực tế về người làm chứng khi công chứng tại nhà
6.1. Ví dụ minh họa
Ông H (85 tuổi) lập hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất cho con trai tại nhà riêng. Do ông H mắt kém, không đọc được hợp đồng, công chứng viên:
-
Mời một người hàng xóm không có quyền lợi liên quan làm người làm chứng;
-
Đọc toàn văn hợp đồng trước mặt người làm chứng;
-
Ghi rõ thông tin người làm chứng trong văn bản công chứng.
Sau này, khi các con khác khởi kiện yêu cầu hủy hợp đồng, Tòa án xác định:
-
Trình tự công chứng đúng luật;
-
Có người làm chứng hợp pháp;
-
Ý chí của ông H được xác lập rõ ràng.
Yêu cầu hủy hợp đồng không được chấp nhận.
>>> Xem thêm: Dịch vụ công chứng lấy ngay tại văn phòng công chứng Hà Nội

7. Lưu ý thực tiễn để hạn chế tranh chấp khi công chứng tại nhà
7.1. Đối với công chứng viên
-
Chủ động đề xuất người làm chứng trong các trường hợp nhạy cảm;
-
Kiểm tra kỹ điều kiện của người làm chứng;
-
Ghi nhận đầy đủ thông tin người làm chứng trong hồ sơ.
7.2. Đối với người yêu cầu công chứng
-
Không nên từ chối người làm chứng khi công chứng tại nhà;
-
Lựa chọn người làm chứng khách quan;
-
Hiểu rõ rằng người làm chứng là biện pháp bảo vệ chính mình.
>>> Xem thêm: Cách kiểm tra sổ đỏ giả online giúp bạn tiết kiệm thời gian và chi phí
Kết luận:
Có thể khẳng định rằng,:
-
Không chỉ là yêu cầu kỹ thuật trong một số trường hợp;
-
Mà còn là công cụ quan trọng giúp bảo đảm tính hợp pháp, hạn chế rủi ro tranh chấp;
-
Đặc biệt cần thiết trong bối cảnh công chứng ngoài trụ sở tiềm ẩn nhiều nguy cơ khiếu kiện.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Các bài viết liên quan:
>>> Dịch vụ làm sổ hồng nhận làm cho đất xen kẹt, đất chưa đủ điều kiện
>>> Thủ tục công chứng chia thừa kế cần những giấy tờ gì?
>>> Phí công chứng giấy ủy quyền là bao nhiêu theo quy định của pháp luật hiện hành
>>> Khi công chứng ngoài văn phòng bị khiếu nại, xử lý thế nào theo luật?
VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ
Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà
- Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
- Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
- Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
- Hotline: 0966.22.7979
- Email: ccnguyenhue165@gmail.com
