Công chứng khi chuyển tiếp quyền quản lý

Trong nhiều giao dịch dân sự và thương mại, việc ký kết hợp đồng diễn ra đúng vào giai đoạn chuyển tiếp quyền quản lý tài sản, khi chủ thể quản lý cũ sắp chấm dứt quyền, còn chủ thể mới chưa hoàn tất việc tiếp nhận. Đây là “khoảng trống pháp lý” dễ phát sinh tranh chấp nếu việc công chứng không được xem xét cẩn trọng. Việc xác định ai là người có quyền ký kết hợp đồng tại thời điểm công chứng trở thành yếu tố then chốt quyết định hiệu lực của giao dịch và trách nhiệm của công chứng viên.

>>> Xem thêm: Tại sao các nhà đầu tư bất động sản thường chọn văn phòng công chứng thay vì tự làm thủ tục?

Quyền quản lý tài sản và ý nghĩa trong hoạt động công chứng

Khái niệm quyền quản lý tài sản

Theo Bộ luật Dân sự 2015, quyền quản lý tài sản là một trong những quyền năng phát sinh từ quan hệ sở hữu hoặc từ căn cứ pháp lý khác, cho phép một chủ thể:

• Nắm giữ tài sản

• Bảo quản, khai thác tài sản

• Thực hiện các hành vi pháp lý trong phạm vi được giao

Quyền quản lý tài sản không đồng nhất với quyền sở hữu, và không phải mọi người quản lý đều có quyền định đoạt tài sản.

Các trường hợp phát sinh giai đoạn chuyển tiếp quyền quản lý tài sản

Giai đoạn chuyển tiếp quyền quản lý tài sản thường xuất hiện trong các tình huống:

• Chuyển giao quản lý tài sản theo hợp đồng ủy quyền, hợp đồng quản lý

• Thay đổi người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp

• Bàn giao tài sản trong thi hành án, giải thể, phá sản

• Chuyển giao dự án, tài sản gắn liền với dự án

• Chuyển tiếp quản lý di sản trước khi chia thừa kế

Trong các trường hợp này, thời điểm chuyển giao quyền quản lý có ý nghĩa pháp lý đặc biệt quan trọng khi xem xét công chứng hợp đồng.

Công chứng hợp đồng trong giai đoạn chuyển tiếp: Vấn đề xác định chủ thể ký

Nguyên tắc xác định chủ thể có quyền ký hợp đồng

Theo quy định chung của pháp luật dân sự:

“Giao dịch dân sự được xác lập hợp pháp khi chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch được xác lập.” (Điều 117 Bộ luật Dân sự 2015)

Do đó, trong giai đoạn chuyển tiếp:

• Không căn cứ vào việc “đang quản lý trên thực tế”

• Mà phải xác định quyền quản lý hợp pháp tại thời điểm công chứng

Ranh giới giữa quyền quản lý và quyền định đoạt

Một rủi ro phổ biến là:

• Người quản lý cũ ký hợp đồng trong khi quyền quản lý đã chấm dứt

• Hoặc người quản lý mới ký hợp đồng khi chưa có căn cứ pháp lý đầy đủ

Công chứng viên cần phân biệt rõ:

• Hợp đồng quản lý tài sản

• Quyết định giao quản lý

• Thời điểm hiệu lực của văn bản chuyển giao

>>> Xem thêm: Dịch vụ sang tên sổ đỏ – Giải pháp an toàn cho mọi giao dịch bất động sản

Trách nhiệm của công chứng viên khi công chứng trong giai đoạn chuyển tiếp

Theo Luật Công chứng 2024:

“Công chứng viên có trách nhiệm kiểm tra tính hợp pháp của chủ thể tham gia hợp đồng, giao dịch và quyền, lợi ích hợp pháp liên quan đến tài sản.”

Trong giai đoạn chuyển tiếp quyền quản lý tài sản, công chứng viên phải:

• Xác minh căn cứ pháp lý xác lập quyền quản lý

• Kiểm tra thời điểm bắt đầu và chấm dứt quyền quản lý

• Đánh giá phạm vi quyền quản lý có bao gồm quyền ký hợp đồng hay không

Việc bỏ qua các bước này có thể dẫn đến công chứng sai chủ thể.

Rủi ro pháp lý nếu công chứng không đúng thời điểm chuyển tiếp

Nguy cơ hợp đồng vô hiệu

Hợp đồng có thể bị tuyên vô hiệu nếu:

• Người ký không còn quyền quản lý hợp pháp

• Người ký chưa đủ điều kiện pháp lý để thực hiện giao dịch

Theo Bộ luật Dân sự 2015:

“Giao dịch dân sự vô hiệu khi người xác lập không có quyền xác lập.”

Trách nhiệm phát sinh đối với tổ chức hành nghề công chứng

Hệ quả có thể bao gồm:

• Nghĩa vụ bồi thường thiệt hại

• Trách nhiệm giải trình khi bị thanh tra

• Xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động công chứng

Đặc biệt trong các giao dịch giá trị lớn, trách nhiệm này thường được xem xét rất nghiêm ngặt.

>>> Xem thêm: Công chứng uỷ quyền giải quyết nợ, tranh chấp

Ví dụ thực tiễn

Doanh nghiệp A ký hợp đồng chuyển giao quyền quản lý khu đất cho doanh nghiệp B theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền, với thời điểm hiệu lực từ ngày 01/6. Tuy nhiên, ngày 30/5, doanh nghiệp A ký hợp đồng cho thuê khu đất và được công chứng.

Sau đó, doanh nghiệp B khởi kiện yêu cầu tuyên hợp đồng vô hiệu. Tòa án xác định:

• Quyền quản lý của doanh nghiệp A đã bị giới hạn ngay từ thời điểm ban hành quyết định chuyển giao

• Việc ký hợp đồng cho thuê trong giai đoạn chuyển tiếp là vượt quá quyền quản lý

• Hợp đồng bị tuyên vô hiệu

Hồ sơ công chứng bị yêu cầu cung cấp để làm rõ trách nhiệm của công chứng viên.

Khuyến nghị thực tiễn

• Luôn xác định thời điểm pháp lý chuyển giao quyền quản lý, không chỉ căn cứ thời điểm bàn giao thực tế

• Yêu cầu xuất trình đầy đủ quyết định, hợp đồng chuyển giao quản lý

• Ghi nhận rõ tình trạng chuyển tiếp trong nội dung hợp đồng nếu giao dịch được phép thực hiện

• Tạm dừng hoặc từ chối công chứng khi quyền quản lý chưa rõ ràng

Kết luận

Công chứng hợp đồng trong giai đoạn chuyển tiếp quyền quản lý tài sản là một trong những tình huống tiềm ẩn rủi ro pháp lý cao nhất trong thực tiễn hành nghề công chứng. Việc xác định đúng chủ thể có quyền ký hợp đồng tại thời điểm công chứng không chỉ bảo đảm hiệu lực của giao dịch mà còn là cơ sở bảo vệ công chứng viên trước các tranh chấp, khiếu kiện phát sinh về sau.

Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay với Văn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!

Các bài viết liên quan:

>>> Hồ sơ công chứng lưu trữ và hợp đồng giả tạo

>>> Bị chồng/vợ giấu tài sản khi ly hôn: Làm sao phát hiện?

>>> Văn phòng công chứng Hà Nội cung cấp dịch vụ công chứng ngoài trụ sở theo yêu cầu

>>> Kinh nghiệm tránh sai sót khi làm dịch vụ sang tên sổ đỏ nhanh

>>> Trường hợp di chúc miệng có thể công chứng di chúc không?

VĂN PHÒNG CÔNG CHỨNG NGUYỄN HUỆ

Miễn phí dịch vụ công chứng tại nhà

1. Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
2. Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.

Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.

• Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Ô Chợ Dừa, Hà Nội
• Hotline: 0966.22.7979
• Email: ccnguyenhue165@gmail.com